Để chọn đúng, các bạn có thể trao đổi với người thân để trả lời được các câu hỏi: Điều gì là quan trọng nhất đối với mình? Lý tưởng nghề nghiệp của mình là gì? Tại sao bạn quan tâm đến nghề nào đó? Và ai có ảnh hưởng hoặc bạn làm thế nào để phát triển sở thích của mình?

Hiểu chính bản thân mình
Tiếp theo, bạn hãy trả lời câu hỏi “mình sẽ phù hợp với những lĩnh vực nghề nghiệp nào?”. Bạn có thể xác định sở thích nghề nghiệp của mình bằng cách làm các bài trắc nghiệm, trong đó chưa cần quan tâm đến bạn đang theo đuổi nghề nào. Theo J. Holland, bất kỳ ai cũng thuộc vào một trong 6 nhóm sở thích nghề nghiệp đặc trưng sau đây: Thực tế; Tìm tòi; Nghệ thuật; Xã hội; Dám làm và cuối cùng là Quy củ. Ứng với mỗi nhóm sẽ có những lĩnh vực nghề nghiệp phù hợp. Thử làm trắc nghiệm sở thích nghề nghiệp tại website hướng nghiệp của Trường ĐHQG (TP HCM) để tìm hiểu và xác định các ngành phù hợp nhất với mình (sở thích và sức học), qua đó giúp các bạn tự định hướng nghề nghiệp cho bản thân.

Cuối cùng bạn trả lời câu hỏi “điều gì là quan trọng nhất đối với bạn”. Bởi, nếu chọn được nghề phù hợp, bạn sẽ hạnh phúc hơn, thành công nhanh, gắn bó lâu dài với nghề và ít bị áp lực trong quá trình học tập cũng như làm việc sau này.

Tìm hiểu về các ngành, trường và nhu cầu nhân lực

Chọn ngành là công việc đầy thách thức. Cuốn sách “Cẩm nang về ngành nghề” của các tác giả Nguyễn Đức Nghĩa, Lê Thị Thanh Mai, mô tả hơn 200 ngành ở 200 trường đại học và cao đẳng, có thể giúp bạn tìm được ngành học phù hợp với mình. Ngoài ra, các bạn đừng bỏ qua cơ hội vào trang web của các trường đại học, cao đẳng vì chúng cung cấp rất nhiều thông tin hữu ích mà không tốn phí.

Từ danh mục các ngành học phù hợp với sở thích nghề nghiệp, bạn tìm hiểu kỹ hơn thông tin về nơi nào đào tạo và điều kiện tuyển sinh của các ngành học này.

Có thể tìm hiểu thông tin qua cẩm nang “Những điều cần biết”, qua Cổng thông tin thi và tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo (http://thi.moet.gov.vn).

Để tìm hiểu thông tin về ngành gì, học ở đâu, học những gì, trường có hoạt động ngoại khóa hay không và ra trường làm được việc gì, bạn có thể truy cập vào website của các trường ĐH, CĐ hoặc có thể vào website của Đại học Quốc gia TP HCM (http://aad.vnuhcm.edu.vn/huongnghiep)

Để tìm hiểu thông tin về nhu cầu nhân lực, bạn có thể vào website của địa phương mình đọc kỹ các định hướng phát triển trong bốn, 5 năm tới hoặc các trang việc làm đăng trên các báo.

Sau đó bạn có thể trao đổi với thầy cô, gia đình để ghi lại các ngành học mà bạn “ưng ý” nhất, đọc kỹ các thông tin có liên quan đến chúng, chuẩn bị cho bước tiếp cận gần hơn với các trường này bằng cách tham gia các đoàn tham quan hướng nghiệp do trường THPT tổ chức hoặc các ngày hội thông tin do các trường ĐH, CĐ hoặc các báo tổ chức.

Xác định năng lực học tập
Sau khi giới hạn được một số nhóm ngành mà bạn ưng ý nhất, bạn đừng bỏ qua thông tin về mức điểm trung bình của thí sinh trúng tuyển vào ngành học mình quan tâm, để xem năng lực học tập của mình có vượt qua được ngưỡng điểm đó hay không. Để xác định năng lực học tập ở bậc THPT, bạn lần lượt làm theo các bước:

Bước 1 - Xác định khối thi nổi trội nhất: kỳ thi tuyển sinh đại học thường có các khối thi A, B, C, D với các môn thi tương ứng: Toán, Lý, Hóa; Toán, Hóa, Sinh; Văn, Sử, Địa; Toán, Văn, Ngoại ngữ. Căn cứ kết quả học tập THPT của các môn này, bạn xác định hai khối thi nổi trội nhất bằng cách xác định điểm học tập của khối = Tổng Trung bình các môn của khối. Ví dụ: điểm học tập của khối A = trung bình môn toán + trung bình môn lý + trung bình môn hóa.

Bước 2 - Xác định khả năng tự làm bài thi tuyển sinh. Bạn có thể tự ước đoán khả năng tự làm bài thi tuyển sinh (của khối thi tương ứng), gọi đó là hệ số K, thường 0≤K≤1. K phụ thuộc nhiều yếu tố, do vậy bạn có thể tự ước đoán hệ số K hoặc giải đề thi tuyển sinh (có cùng khối thi) của 2 năm gần nhất, sau đó lấy tổng số điểm của các môn chia cho 60.

Bước 3 - Ước đoán kết quả thi đại học. Mức điểm ước đạt của bạn ứng với khối thi đã chọn cho kỳ thi sắp tới được tính theo công thức: Điểm học tập của khối thi x K.

Cuối cùng, dựa vào điểm chuẩn tuyển sinh các năm trước, điểm trung bình của thí sinh trúng tuyển, bạn mới quyết định chọn trường và làm các thủ tục đăng ký dự thi.

TS Lê Thị Thanh Mai
Phó Trưởng ban Đại học và sau Đại học (Đại học Quốc gia TP.HCM)
(Nguồn : Báo Đất Việt)