Nhu cầu nhân lực qua dạy nghề đến năm 2010

     Mô hình tăng trưởng của Đà Nẵng thời gian tới là hướng đến phát triển dịch vụ, đầu tư cho du lịch để sớm trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Đến năm 2010, giá trị ngành dịch vụ chiếm 50,1% trong cơ cấu GDP của thành phố. Hệ số co giãn việc làm ngành này là 0,63%. Dự báo đây là ngành có nhu cầu nhân lực qua dạy nghề lớn nhất trong tổng nhu cầu nhân lực ở thành phố. Đào tạo nghề trong lĩnh vực này cần phải chuyên nghiệp, chú trọng ngoại ngữ. 

     Nhu cầu lao động qua dạy nghề ngành khách sạn, nhà hàng (hướng dẫn viên, tiếp thị, lễ tân, buồng, bàn, bar, bếp, bảo dưỡng, bảo vệ...) khoảng 7.000, trong đó trình độ cao đẳng nghề 500; trung cấp nghề 2.300 người; sơ cấp nghề 4.200. Ngành thương mại (thương mại điện tử, chợ, siêu thị, quản lý thị trường, kinh tế đối ngoại, xúc tiến thương mại, bán hàng...) cần khoảng 1.800 lao động, trong đó trình độ cao đẳng nghề 100; trung cấp nghề 440; sơ cấp nghề 2.260. Ngành dịch vụ bưu chính viễn thông (nhân viên bưu phẩm, bưu kiện, chuyển tiền nhanh, điện hoa, EMS, internet, PHBC,...) cần khoảng 4.200 lao động, trong đó cao đẳng nghề 2.000 lao động, trung cấp nghề 1.000, sơ cấp nghề 1.200. Nghề dịch vụ tài chính (ngân hàng, bảo hiểm, dịch vụ tài chính khác...) cần 3.200 lao động, trong đó cao đẳng nghề 500, trung cấp nghề 2.000, sơ cấp nghề 700 và nghề dịch vụ vận tải (vận tải đường bộ, đường ống, đường sông, đường biển, dịch vụ phục vụ vận tải...) cần khoảng 4.000, trong đó cao đẳng nghề 500, trung cấp nghề 1.000, sơ cấp nghề 2.500. Nhu cầu lao động qua dạy nghề các ngành dịch vụ khác (giáo dục, đào tạo; y tế; khoa học, công nghệ; văn hóa, thể thao; vệ sinh, môi trường...) cần khoảng 2.000 lao động.

     Như vậy, để thực hiện mục tiêu tốc độ tăng trưởng ngành dịch vụ từ 14-15%/năm, thì nhu cầu nhân lực qua dạy nghề giai đoạn 2009-2010 khoảng 20-22 ngàn lao động, chiếm 57,8% tổng nhu cầu nhân lực qua đào tạo ngành dịch vụ của thành phố. Trong đó, trình độ cao đẳng nghề chiếm 18%, trung cấp nghề chiếm 32%, sơ cấp nghề chiếm 50%.

     Tốc độ tăng giá trị sản xuất ngành công nghiệp 15% - 16%/năm. Đến năm 2010, giá trị ngành công nghiệp chiếm 46,7% trong cơ cấu GDP của thành phố. Hệ số co giãn việc làm ngành này là 0,49%. Dự báo đây là ngành tiếp tục có nhu cầu nhân lực qua dạy nghề lớn trong tổng nhu cầu nhân lực ở thành phố.

     Các doanh nghiệp công nghiệp chủ yếu đang hoạt động trong 6 khu công nghiệp trên địa bàn, đang sử dụng khoảng 42.000 lao động, trong đó khoảng 17.000 lao động qua dạy nghề. Dự kiến nhu cầu lao động qua dạy nghề trong các khu công nghiệp tăng lên cả về số lượng và chất lượng. Thời gian đến, các khu công nghiệp cần thêm khoảng 17.000 lao động ở các trình độ, trong đó cần khoảng 7.650 lao động trình độ nghề, chiếm 45% tổng nhu cầu, trung bình mỗi năm cần 2.550 lao động qua dạy nghề (cao đẳng nghề: 250; trung cấp nghề 500; sơ cấp nghề 1.800 lao động).

     Các nghề cần đào tạo nhân lực là: cơ khí chế tạo máy, chế tạo thiết bị, linh phụ kiện ô tô, xe máy; chế biến thuỷ hải sản, thực phẩm xuất khẩu; công nghiệp phục vụ cảng, vận tải biển; công nghiệp điện - điện tử…

     Riêng công nghiệp điện tử - tin học: Với mục tiêu đưa Đà Nẵng trở thành thành phố đầu tàu trong lĩnh vực phát triển công nghệ phần mềm và tạo mạng lưới liên kết với các địa phương trong vùng sản xuất máy tính, thiết bị văn phòng, điện tử dân dụng, thiết bị truyền thông, ...và các dịch vụ nhằm đáp ứng 70 - 85% nhu cầu của toàn vùng, thì nhu cầu nhân lực qua dạy nghề trong ngành này là hết sức bức xúc, nhất là trình độ cao đẳng nghề . Mỗi năm ngành này có nhu cầu gần 1.000 nhân lực có trình độ cao, bình quân tăng hàng năm 10%.

     Theo tính toán được thông qua hệ số co giãn việc làm so với đầu tư vào ngành này, đến năm 2010, nhu cầu nhân lực qua dạy nghề ngành công nghiệp và xây dựng là 20.000 lao động, trong đó trình độ cao đẳng nghề khoảng 1.600; trung cấp nghề 6.000; sơ cấp nghề 12.400.

     Giá trị sản xuất ngành nông, lâm, thuỷ sản ở Đà Nẵng chiếm tỷ trọng không lớn trong GDP (đến 2010 còn 3,2%) so với các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm, với phương hướng “tiếp tục chuyển đổi và nâng chất lượng cơ cấu nội bộ ngành thuỷ sản - nông - lâm, phát triển kinh tế nông nghiệp ngoại thành theo hướng đa ngành nghề, nông nghiệp đô thị; tăng tỷ trọng và lao động công nghiệp - TTCN, dịch vụ trong cơ cấu kinh tế nông thôn. Tập trung thâm canh diện tích sản xuất lương thực, rau an toàn và hoa sinh vật cảnh. Quy hoạch các vùng chăn nuôi và chuyển mạnh chăn nuôi theo hướng công nghiệp.

     Nhân lực trong ngành nông, lâm, thuỷ sản có sự chuyển dịch lớn về cơ cấu trong nội bộ ngành. Về tổng thể dự báo nhu cầu lao động ngành này sẽ giảm về số lượng (mỗi năm giảm bình quân hơn 1.000 lao động nghề thuần nông, do chuyển đổi mục đích sử dụng đất). Tuy nhiên, với vai trò là trung tâm đào tạo nghề cá miền Trung, mỗi năm nhu cầu dạy nghề vẫn là từ 2.000-3.000 lao động phục vụ kinh tế biển cho vùng (thuyền trưởng, máy trưởng, thuỷ thủ, chế biến, bảo quản, thông tin hàng hải...).

    Dự báo nhu cầu nhân lực qua dạy nghề năm 2010 so với năm 2008 cho thấy: nhu cầu vẫn tiếp tục tập trung mạnh vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng (tăng 8,6%), sau năm 2010, nhu cầu này giảm dần. Nhu cầu lĩnh vực dịch vụ, nhất là du lịch, dịch vụ nhà hàng, khách sạn tăng 7%, sau năm 2010, nhu cầu nhân lực dạy nghề ngành dịch vụ tăng cao (tăng 10,8%). Nhu cầu nhân lực ngành nông, lâm, thuỷ sản không tăng nhiều. Do vậy cần phải tập trung đầu tư phát triển dạy nghề trong lĩnh vực dịch vụ, nhằm chuyển dịch mạnh cơ cấu lao động sang lĩnh vực dịch vụ sau năm 2010.

     Nếu so sánh với nhu cầu lao động qua đào tạo nghề, thì năng lực đào tạo nghề của hệ thống dạy nghề ở Đà Nẵng đáp ứng được 89,6% (hiện nay mới đáp ứng được 80%), còn thiếu khoảng 5.400 người, chủ yếu trình độ cao đẳng nghề và trung cấp nghề, ở các ngành dịch vụ, du lịch, nhà hàng, khách sạn, kỹ thuật, công nghệ thông tin. Tuy nhiên, trình độ sơ cấp nghề sẽ thừa khoảng 3.225 lao động so với nhu cầu doanh nghiệp, do vậy cần điều chỉnh giảm kế hoạch tuyển sinh trình độ sơ cấp nghề, tăng trình độ cao đẳng nghề và trung cấp nghề.

     Cơ cấu đào tạo từng nghề đã từng bước đáp ứng nhu cầu doanh nghiệp. Qua kết quả điều tra nhu cầu lao động qua đào tạo nghề của 1.000 doanh nghiệp trên địa bàn thành phố vừa qua, cho thấy 5 nhóm nghề có nhu cầu tuyển dụng lao động xếp theo thứ tự từ cao đến thấp là Kỹ thuật (nhu cầu: 26%, đào tạo: 24,24%); Xây dựng (nhu cầu: 14%, đào tạo: 7,5%); Kinh doanh và quản lý (nhu cầu: 10,65%, đào tạo: 3,64%); Máy tính-công nghệ thông tin (nhu cầu: 10,44%, đào tạo: 9,65%); Dịch vụ nhà hàng (nhu cầu: 9,12%, đào tạo: 9,65%). Đội ngũ giáo viên dạy nghề ở Đà Nẵng đã có sự phát triển đáng kể về số lượng và chất lượng, năm 1998 có 149 giáo viên dạy nghề, đến nay có 54 cơ sở dạy nghề, với 1.102 giáo viên. Số giáo viên có trình độ thạc sĩ và tiến sỹ có 125 người, chiếm 11,34%; giáo viên có trình độ cao đẳng, đại học có 713 người, chiếm 64,7%; còn lại 23,96% có trình độ trung cấp và thợ lành nghề, công nhân kỹ thuật bậc cao. Tổng số giáo viên đạt chuẩn là 1.029 người, chiếm 93,3%. 

     Tuy nhiên để đảm bảo kế hoạch dạy nghề đến năm 2010, theo số học sinh/giáo viên quy đổi, nâng cao chất lượng cho dạy nghề, thì Đà Nẵng còn thiếu khoảng 400 giáo viên.

Để đáp ứng nguồn nhân lực qua đào tạo nghề cho phát triển KT-XH của Đà Nẵng và vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, thành phố cần tập trung thực hiện các giải pháp sau:

     - Đẩy mạnh thông tin tuyên truyền, nâng cao nhận thức về dạy nghề gắn với việc làm, dạy nghề theo nhu cầu xã hội. Xây dựng Đề án dạy nghề theo nhu cầu xã hội thành phố Đà Nẵng, trong đó quy định cơ chế, chính sách liên kết giữa cơ sở dạy nghề và doanh nghiệp ; chính sách khuyến khích doanh nghiệp mở cơ sở dạy nghề; chính sách đặt hàng đào tạo nghề từ ngân sách thành phố.

     - Xây dựng Đề án “Đào tạo 500 giáo viên dạy nghề” có chất lượng cao để cung ứng cho các doanh nghiệp đủ điều kiện mở cơ sở dạy nghề.

     - Đẩy mạnh xúc tiến đầu tư những lĩnh vực có công nghệ cao sử dụng lao động có tay nghề cao. Giới thiệu các dự án đầu tư, các lĩnh vực sử dụng nhiều lao động đến các địa phương khác, giảm sức ép việc làm trong đô thị.

     - Xây dựng quy hoạch mạng lưới cơ sở dạy nghề Đà Nẵng đến năm 2020, gắn với quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội thành phố và Vùng. ưu tiên bố trí đất dành cho xây dựng trường dạy nghề.

     - Thành lập mới 01 cơ sở dạy nghề thuộc quận; 01 trường cao đẳng nghề du lịch Đà Nẵng; 01 trung tâm đào tạo nghề cá miền Trung tại Đà Nẵng; xây dựng Trung tâm giới thiệu việc làm vùng tại Đà Nẵng, để tăng cường công tác thông tin, dự báo nhu cầu nguồn nhân lực. Xúc tiến đầu tư thêm 01 dự án về dạy nghề có vốn đầu tư của nước ngoài. Phấn đấu đến năm 2010, Đà Nẵng có 60 trường, trung tâm dạy nghề, trong đó có 01 trường chất lượng cao, đạt trình độ tiên tiến của khu vực Đông Nam á.

     - Tiếp tục thực hiện Quyết định số 178/2005/QĐ-UBND ngày 22/12/2005 của UBND thành phố về củng cố và nâng cao chất lượng các cơ sở dạy nghề trên địa bàn đến 2010, rà soát, kiểm tra, thanh tra một số cơ sở dạy nghề không đủ chất lượng, kiên quyết loại khỏi mạng lưới những cơ sở dạy nghề hoạt động yếu kém, không đạt chuẩn quốc gia, hoạt động dạy nghề không theo đặt hàng của doanh nghiệp./.